Markii Boqortooyadii Ajuuraan burburtay (dabayaaqadii qarnigii 17aad), waxaa soo baxay Saldanado yaryar. Qarnigii 19aad, gobolka Hiiraan wuxuu hoos yimid saamaynta (iyadoo xuduuddu ahayd marka loo eego Muqdisho iyo shabeellaha hoose). Si kastaba ha ahaatee, awooda dhabta ah waxaa lahaa Ugaasyada iyo Nabadoonnada deegaannada kala duwan.
: Beledweyne, Bulo-Burte, Jalalaqsi, Matabaan, and Mahas.
In kasta oo horumar laga gaaray amniga, haddana gobolku wuxuu wajahay barakac iyo saameyn caafimaad oo ka dhashay dagaallada ka socda degmooyinka sida Maxaas iyo Moqokori.
Hiiraan is one of Somalia's most historic and strategically significant regions, defined by its agricultural fertility and its role as a bridge between the north and south of the country. As of , the region is undergoing a significant transition marked by new administrative developments, intensified security efforts, and a push toward standardized electoral processes. 1. Administrative & Political Updates (2024–2026)
Hiiraan waxa uu si weyn uga duwan yahay gobollada kale Soomaaliya sababta oo ah gobolka aan loo kala qaybin markii Siyaad Barre qaybiyay todobada kale ee hareeyay. Maamulkii kacaanka wuxuu dhameystiray aasaaskii maamul ee 1982. Sidoo kale, guud ahaan, gobolka waxaa lagu qiimayaa inuu leeyahay HDI (Tusmaha Horumarka Aadanaha) oo gaarsiisan 0.291, taas oo ah mid ka mid ah kuwa ugu hooseeya Soomaaliya. taariikhda gobolka hiiraan new
Gobolka Hiiraan waa dhul hodan ku ah taariikh halgan, midnimo, iyo isku xirka ganacsiga ee gobollada dalka. Magaca "Hiiraan" waxaa laga soo minguuriyay ereyga ah "Hiinraan", oo tilmaamaya dhul ballaaran oo daaqsin iyo xoolo ku habboon, lehna dhul beereed iyo deegaanno istiraatiiji ah.
Kadib burburkii dowladdii dhexe 1991-dii, Hiiraan waxa ay soo martay xasillooni-darro iyo iskahorimaadyo sokeeye oo daba dheeraaday. Dowladdii kumeelgaarka ahayd waxa ay gobolka u aqoonsatay gobol federaal oo ka tirsan , laakiin qaarkood waxay u arkeen in tan ay xasillooni-darro ka dhax abuurtay. Sannadihii u dambeeyay, gobolku wuxuu noqday goob uu kusii socdo dagaal xooggan oo ay ka wadaan ciidamada dowladda iyo kuwa Al-Shabaab . Sannadkii 2023-kii, Guddoomiyaha Hiiraan, Cali Jeyte Cismaan , ayaa howlgal cusub ka fuliyay deegaanka Beerxaano si looga saaro Al-Shabaab. Sidoo kale, howlgalo dagaal oo kale ayaa ka dhacay deegaanada Duduncad, Beerxaano, Beer Yabaal, iyo deegaano kale .
: Dawladda Federaalka Soomaaliya waxay u qorsheysay in doorashooyinka dowlad goboleedyada ay dhacaan bishan Abriil 2026
Jaamacadda SIMAD ayaa gurmad biyo dhaamin ah ka fulisay degmada Far-libaax iyo deegaanno hoos yimaada, iyadoo wax u qabatay in ka badan 180 qoys oo ay saameeyeen abaaro iyo biya la'aan ka jirta qeybo ka mid ah Hiiraan. : Beledweyne, Bulo-Burte, Jalalaqsi, Matabaan, and Mahas
Ama xog ku saabsan magaalooyinka kale ee gobolka sida Buulobarde. Sideen kuugu sii wadi karaa baaritaankaaga?
: Waa isha nolosha ee gobolka, isagoo suurtageliya beerashada dalagyada kala duwan.
Laga soo bilaabo 2000-meeyadii, Hiiraan waxay noqotay mid ka mid ah gobollada ugu qalalaasaha badan Soomaaliya.
Magaca "Hiiraan" wuxuu ka yimid dhir ka baxda dhulkaas oo la yiraahdo "Hiiraan," taas oo ah geed ka mid ah dhirta loogu yeero "Qalab" ee laga sameeyo alaabta dhaqameedka Soomaalida. Dhulkaan wuxuu caan ku ahaa daaqsinka iyo wax-beeraha wakhtiyadii hore. As of , the region is undergoing a
Sannadihii u dambeeyay, Hiiraan waxa ay la tacaashay dagaallo sokeeye, abaar, iyo barakac, balse dadka deegaanku waxa ay muujiyeen adkaysi iyo isku tashiga dib u dhiska nolosha. Waxa uu gobolku hadda marayaa marxalad cusub oo lagu doonayo in la soo celiyo ammaanka, ganacsiga, iyo isku xirka bulshada.
Taariikhda gobolka Hiiraan waa mid isugu jirta halgan, ganacsi, iyo isbeddello siyaasadeed oo xooggan. Inkasta oo gobolku la kulmo caqabado dabiici ah sida fatahaadaha webiga Shabelle iyo colaado, haddana dadka reer Hiiraan waxay caan ku yihiin adkeysi iyo doorka ay ku leeyihiin dhismaha qaranka Soomaaliyeed.
Taariikhda Hiiraan waxay ku dhaxantahay beelaha Soomaaliyeed ee deggan gobolka, kuwaas oo ka mid ah:
Ugu dambeyn, taariikhda Hiiraan, waxay inoo xasuusinaysaa inay muhiim tahay inaan bartaan taariikhda deegaan keena, si aan u fahamno khibradaha qormaalinta ah ee aynu ku noolnahay.